Bayi kârlılık analizi, her bayiye yapılan satışın gerçek marjını ölçer: satış tutarından bayiye verilen tüm iskontoları ve satılan ürünün maliyetini düştükten sonra ne kaldığı. Logo Tiger ve Netsis kullanan üretim şirketlerinde bu soru çoğunlukla cari hesap ekranından cevaplanmaya çalışılır; oysa cari hesap bir bakiye kaydıdır, kâr kaydı değil. Doğru cevap satış faturasında ve fatura satırlarında durur.
Cari hesaptan okunan bayi kârı neden yanlış çıkar?
Cari hesap ekstresi bayinin size ne kadar borçlu olduğunu doğru söyler. Ne kadar kazandırdığını söylemez. Üretim şirketlerinde üç alışkanlık bu iki şeyi birbirine karıştırır:
- İç sevkler ve depo transferleri. Bayiye ait bir depoya ya da grup içi bir cariye yapılan sevk, cari hareket olarak görünür; satış değildir, kâr üretmez. Cari toplamına girince ciro ve tonaj şişer.
- Virman ve mahsup fişleri. Bayinin borcunun başka bir cariye aktarılması, çek ciro edilmesi, karşılıklı mahsuplar — hepsi bakiyeyi değiştirir, hiçbiri o bayiye yapılmış satışı değiştirmez.
- İskontonun satırda mı, başlıkta mı olduğu. Logo'da indirim ürün satırında girilebildiği gibi fatura başlığına "genel iskonto" olarak da yazılabilir. Satır iskontosunu toplayıp başlığı unutan rapor, bayiye verilen gerçek indirimi eksik gösterir; başlığı toplayıp satırı unutan rapor tersini yapar.
Sonuç: en büyük cari hacmine sahip bayi, en kârlı bayi sanılır. Oysa o bayiye en yüksek başlık iskontosu verilmiş, sevkiyatın bir kısmı iç transfer olabilir. Bu yanılgı fiyat ve iskonto kararlarını doğrudan etkiler.
Cari hesaptan okuma ile faturadan okuma arasındaki fark nedir?
| Soru | Cari hesaptan okuma | Faturadan okuma (opqora) |
|---|---|---|
| Ciro | Borç hareketlerinin toplamı; iç sevk, virman, mahsup dâhil | Yalnız satış faturaları; iade ve iptal düşülmüş |
| İskonto | Görünmez ya da yalnız satır iskontosu | Satır + fatura başlığı iskontosu birlikte; ağırlıklı oran |
| Tonaj | Yok (cari hareket miktar taşımaz) | Fatura satırındaki miktar, ürün biriminden tona çevrilmiş |
| Maliyet | Yok | Satılan ürünün dönem maliyetiyle eşleştirilmiş |
| Ton başına marj | Hesaplanamaz | (net satış − maliyet) ÷ tonaj, bayi ve ürün kırılımında |
| Kanıt | Ekstre satırı | Fatura numarası, tarih, satır ve başlık iskontosu tek tıkla |
opqora bayi kârlılığını faturadan nasıl hesaplar?
opqora Logo veritabanını salt-okunur köprü ile okur ve satış faturalarını satır düzeyinde kanonik bir modele taşır. Hesap sırası şöyledir:
- Yalnız satış faturaları alınır. İç sevk, depo transferi, virman ve mahsup fişleri hesabın dışında tutulur; iade faturaları ciro ve tonajdan düşülür.
- Fatura başlığı iskontosu satırlara dağıtılır. Başlıktaki genel iskonto, satır tutarlarına oransal dağıtılır; böylece her ürün satırının net fiyatı ortaya çıkar. Satır iskontosu zaten satırdadır; ikisi toplanır.
- Tonaj birleştirilir. Ürün kartındaki birim (çuval, adet, kg) tona çevrilir; bayi için toplam tonaj ve ürün bazında tonaj hesaplanır.
- Ton başına marj çıkar. Net satış tutarından satılan ürünün maliyeti düşülür, tonaja bölünür. Böylece "bu bayi bize ton başına ne bırakıyor" sorusu tek sayıyla cevaplanır.
- Ağırlıklı iskonto hesaplanır. Toplam iskonto tutarı brüt satışa bölünür; tonajı yüksek faturalar ortalamayı daha çok etkiler. Basit ortalama ile aradaki fark, çoğu zaman küçük faturalardaki yüksek indirimlerden gelir.
Referans bayi ile diğerlerini nasıl kıyaslarım?
Tek bayinin marjı kendi başına az şey söyler. opqora bir referans bayi seçmenize izin verir (örneğin en yüksek tonajlı ya da sözleşme koşulları en net olan bayi) ve diğer bayileri ona göre sıralar: ağırlıklı iskonto farkı, ton başına marj farkı, ürün karması farkı. Kıyas, tonajı büyük ama iskontosu yüksek bayileri ve tonajı küçük ama ton başına marjı yüksek bayileri aynı tabloda gösterir. Dönem seçilebilir; ay, çeyrek ya da yıl.
Kaynak belgeyi görebilir miyim?
Evet, ve bu kısım en çok işe yarayan kısımdır. opqora'nın verdiği her bayi satırı açılır: hangi faturalar toplandı, hangisinde başlık iskontosu vardı, hangi satır hangi tonajı taşıdı. Fatura numarası ile Logo'da aynı belgeyi açabilirsiniz. Böylece rapor bir "kara kutu" değil, muhasebenizle karşılıklı kontrol edilebilen bir hesap olur. Yapay zekâ ajanları da aynı kuralla çalışır: cevap veriyorlarsa dayandıkları belgeyi de gösterirler.
Bu analiz kime hitap eder?
Bayi ağıyla satan, Logo Tiger / Go ya da Netsis kullanan üretim şirketlerine; özellikle yem, un ve gıda gibi ton bazlı satılan ürünlerde. Patron ya da mali işler yöneticisi "hangi bayi kazandırıyor, hangi iskonto fazla" sorusunu tek ekranda görmek istiyorsa bu sayfa onun içindir.
Nakit tarafını da görmek isterseniz
Kârlı bayi geç ödüyorsa kâr kâğıtta kalır. Bayi kârlılığını 13 haftalık nakit akış ile birlikte okumak, hangi bayinin hem marj hem vade açısından sağlıklı olduğunu gösterir. Verinizin nasıl korunduğunu güvenlik sayfasında, kişisel veri işleme esaslarını KVKK aydınlatma metninde bulabilirsiniz. Genel sorular için ana sayfadaki SSS bölümüne bakın.